รู้จักกับการตรวจสุขภาพไต: เช็คความพร้อมของอวัยวะกรองของเสียประจำร่างกาย

ไต (Kidneys) เป็นอวัยวะรูปถั่วขนาดเท่ากำปั้นที่อยู่บริเวณบั้นเอวทั้งสองข้าง ทำหน้าที่สำคัญเปรียบเสมือน "โรงงานกำจัดของเสีย" ของร่างกาย ทั้งช่วยกรองสารพิษออกจากเลือด ควบคุมสมดุลน้ำและเกลือแร่ ไปจนถึงการสร้างฮอร์โมนที่ช่วยควบคุมความดันโลหิตและผลิตเม็ดเลือดแดง

ปัญหาคือ โรคไตมักเป็น "ภัยเงียบ" ในระยะเริ่มต้นผู้ป่วยมักไม่มีอาการแสดงใดๆ กว่าจะทราบว่าไตมีปัญหา การทำงานของไตก็อาจเสื่อมไปมากแล้ว ดังนั้น การตรวจสุขภาพไตเป็นประจำจึงเป็นวิธีเดียวที่จะช่วยให้เรารู้เท่าทันและป้องกันภาวะไตวายเรื้อรังได้

การตรวจสุขภาพไต เค้าตรวจอะไรกันบ้าง?

การตรวจการทำงานของไต (Kidney Function Tests) ส่วนใหญ่ใช้การเจาะเลือดและการเก็บปัสสาวะ โดยมีค่าสำคัญที่คุณควรรู้จักดังนี้:

1. การตรวจเลือด

Creatinine (ครีอะตินีน): เป็นของเสียที่เกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อ ปกติไตจะกรองสารนี้ทิ้งทางปัสสาวะ หากไตทำงานผิดปกติ ค่านี้ในเลือดจะ สูงขึ้น
eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate): เป็นค่าที่คำนวณมาจากค่า Creatinine, อายุ, และเพศ เพื่อประเมิน "อัตราการกรองของไต" โดยตรง ยิ่งค่าสูงยิ่งดี (ปกติควรมากกว่า 90 ml/min/1.73m²) หากค่านี้ลดลงต่อเนื่อง บ่งบอกถึงภาวะไตเสื่อม
BUN (Blood Urea Nitrogen): เป็นของเสียจากการย่อยสลายโปรตีน ค่านี้จะสูงขึ้นเมื่อไตทำงานลดลง (แต่อาจสูงขึ้นได้จากปัจจัยอื่นด้วย เช่น ภาวะขาดน้ำ หรือกินโปรตีนมากเกินไป)

2. การตรวจปัสสาวะ (Urinalysis)

แพทย์จะตรวจหาโปรตีน (ไข่ขาว) หรือเม็ดเลือดแดงที่รั่วออกมาในปัสสาวะ ซึ่งในคนปกติไม่ควรมี หากตรวจพบ อาจเป็นสัญญาณแรกๆ ของภาวะไตอักเสบหรือไตเสื่อมจากเบาหวาน

ใครบ้างที่ควรตรวจสุขภาพไตเป็นประจำทุกปี?

แม้คนทั่วไปควรตรวจสุขภาพประจำปีอยู่แล้ว แต่กลุ่มบุคคลต่อไปนี้มีความเสี่ยงสูงที่ควรได้รับการตรวจติดตามการทำงานของไตอย่างใกล้ชิด:

ผู้ป่วยโรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง
ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคไต
ผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป
ผู้ที่เป็นโรคอ้วน หรือมีภาวะไขมันในเลือดสูง
ผู้ที่ทานยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs (เช่น ไอบูโพรเฟน) หรือยาสมุนไพรติดต่อกันเป็นเวลานาน

Q&A: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจและดูแลไต

Q: ตรวจสุขภาพไต ต้องงดน้ำงดอาหารไหม?

A: หากเจาะเลือดเพื่อดูค่าไต (BUN, Creatinine) อย่างเดียว ไม่จำเป็นต้องงดน้ำงดอาหาร ครับ แต่ในทางปฏิบัติ การตรวจสุขภาพประจำปีมักจะตรวจร่วมกับค่าน้ำตาลและไขมันในเลือด ซึ่งสองค่าหลังนี้จำเป็นต้องงดอาหาร 8-12 ชั่วโมง ดังนั้นจึงมักต้องงดอาหารไปโดยปริยาย แนะนำให้ดื่มน้ำเปล่าได้ตามปกติเพื่อไม่ให้ร่างกายขาดน้ำ ซึ่งอาจทำให้ค่า BUN สูงหลอกได้

Q: ปัสสาวะเป็นฟอง แปลว่าเป็นโรคไตเสมอไปหรือไม่?

A: ไม่เสมอไปครับ ปัสสาวะเป็นฟองอาจเกิดจากการกลั้นปัสสาวะนานแล้วเบ่งแรง หรือร่างกายขาดน้ำ แต่หากฟองมีลักษณะละเอียดเหมือนฟองเบียร์ และตั้งทิ้งไว้ฟองก็ไม่หายไป อาจเป็นสัญญาณของ "โปรตีนรั่วในปัสสาวะ" ซึ่งเป็นอาการของโรคไต ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจปัสสาวะให้แน่ชัด

Q: กินเค็มทำให้เป็นโรคไตจริงหรือ?

A: จริงและเกี่ยวข้องกันอย่างมากครับ การกินโซเดียม (ความเค็ม) สูง ทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น ซึ่งความดันที่สูงนี้จะไปทำลายหลอดเลือดฝอยในไต ทำให้ไตเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

Q: จะดูแลรักษาไตให้แข็งแรงได้อย่างไร?

A: ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ (วันละ 6-8 แก้ว), ลดอาหารรสจัด (เค็มจัด หวานจัด), ควบคุมน้ำหนักและออกกำลังกายสม่ำเสมอ ที่สำคัญที่สุดคือไม่ควรซื้อยาแก้ปวดทานเองต่อเนื่องเป็นเวลานาน

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

ศูนย์สุขภาพโรงพยาบาลเกษมราษฎร์ แม่สาย

โทร. 053-731391

Find a Doctor

Find Doctor

Appointment

Appointment

Package & Promotion

Package & Promotion

Hotline 1218

Package Details

Recommended Packages

Select Branch

Kasemrad Prachachuen

Kasemrad bangkae

Kasemrad ramkhamhaeng

Kasemrad rattanatibeth

Kasemrad Saraburi

Kasemrad chachoengsao

Kasemrad Sriburin

Kasemrad Prachinburi

Kasemrad Maesai

Kasemrad PathumThani