ความดันโลหิตสูง ภัยเงียบที่หลายคนไม่รู้ตัว

“ไม่ปวดหัว ไม่เวียนหัว แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าความดันสูง?”

หลายคนเข้าใจว่าหากมีความดันโลหิตสูงจะต้องมีอาการผิดปกติ แต่ในความเป็นจริง ความดันโลหิตสูงมักไม่มีอาการที่ชัดเจน ทำให้บางคนใช้ชีวิตตามปกติโดยไม่รู้ว่าตัวเองมีความเสี่ยง

หากปล่อยให้ความดันโลหิตสูงเป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อหัวใจ สมอง ไต และหลอดเลือดได้ การตรวจวัดความดันอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยให้รู้เท่าทันสุขภาพของตัวเอง

ความดันโลหิตสูงคืออะไร?

ความดันโลหิต คือแรงที่เลือดกระทำต่อผนังหลอดเลือดขณะที่หัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย

ค่าความดันโลหิตประกอบด้วย 2 ค่า ได้แก่

ความดันตัวบน (Systolic)
เป็นแรงดันขณะที่หัวใจบีบตัวสูบฉีดเลือด

ความดันตัวล่าง (Diastolic)
เป็นแรงดันขณะที่หัวใจคลายตัวระหว่างการเต้น

หากค่าความดันสูงกว่าระดับที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่อง แพทย์อาจวินิจฉัยว่าเป็นภาวะความดันโลหิตสูง โดยต้องพิจารณาจากการวัดที่เหมาะสมและการประเมินทางการแพทย์ ไม่ควรวินิจฉัยจากการวัดเพียงครั้งเดียว

ทำไมความดันโลหิตสูงจึงถูกเรียกว่า “ภัยเงียบ”?

เพราะผู้ที่มีความดันโลหิตสูงจำนวนมาก อาจไม่มีอาการผิดปกติเลย

แม้จะรู้สึกสบายดี แต่ความดันที่สูงต่อเนื่องสามารถทำให้หัวใจและหลอดเลือดต้องทำงานหนักขึ้น และในระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคต่าง ๆ เช่น

• โรคหลอดเลือดหัวใจ

• ภาวะหัวใจล้มเหลว

• โรคหลอดเลือดสมอง

• โรคไต

• ความผิดปกติของหลอดเลือด

ดังนั้น การไม่มีอาการจึงไม่ได้หมายความว่าความดันอยู่ในระดับปกติ

ใครบ้างที่มีความเสี่ยง?

ความเสี่ยงของความดันโลหิตสูงอาจเพิ่มขึ้นจากหลายปัจจัย เช่น

• อายุเพิ่มขึ้น

• มีประวัติครอบครัวเป็นโรคความดันโลหิตสูง

• รับประทานอาหารที่มีโซเดียมสูง

• น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน

• ไม่ค่อยออกกำลังกาย

• สูบบุหรี่

• ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

• มีความเครียดเรื้อรัง

• มีโรคประจำตัวบางชนิด

อย่างไรก็ตาม คนที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ก็ยังสามารถมีความดันโลหิตสูงได้ จึงควรตรวจวัดความดันเป็นระยะ

วัดความดันอย่างไรให้ได้ค่าที่น่าเชื่อถือ?

ก่อนวัดความดัน ควรพักอย่างน้อยประมาณ 5 นาที และหลีกเลี่ยงการออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ หรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนในช่วงก่อนการวัด

ขณะวัดควร

• นั่งหลังพิงพนัก

• วางเท้าราบกับพื้น

• ไม่ไขว่ห้าง

• วางแขนในระดับที่เหมาะสม

• ไม่พูดคุยระหว่างวัด

• ใช้เครื่องวัดที่เหมาะสมและปลอกแขนมีขนาดพอดี

หากพบค่าความดันสูง ควรวัดซ้ำอย่างถูกวิธีและปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม

ถ้าความดันสูง ควรทำอย่างไร?

การดูแลความดันโลหิตไม่ได้มีเพียงการรับประทานยา แต่ยังรวมถึงการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน

ลดอาหารเค็ม

ลดการรับประทานอาหารที่มีโซเดียมสูง เช่น อาหารแปรรูป อาหารสำเร็จรูป และอาหารที่เติมเครื่องปรุงรสในปริมาณมาก

ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

การมีกิจกรรมทางกายอย่างเหมาะสมช่วยส่งเสริมสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด

ควบคุมน้ำหนัก

หากมีน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักอย่างเหมาะสมสามารถช่วยลดปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพได้

งดสูบบุหรี่

บุหรี่ส่งผลเสียต่อหลอดเลือดและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

รับประทานยาตามแพทย์สั่ง

หากแพทย์สั่งยาควบคุมความดัน ควรรับประทานตามคำแนะนำ และไม่ควรหยุดยาเองแม้จะรู้สึกสบายดี

Q&A ไขข้อสงสัยเรื่องความดันโลหิตสูง

Q: ถ้าไม่มีอาการ แสดงว่าความดันไม่สูงใช่ไหม?

A: ไม่ใช่ ความดันโลหิตสูงอาจไม่มีอาการ การวัดความดันจึงเป็นวิธีสำคัญในการตรวจพบความผิดปกติ

Q: วัดความดันสูงครั้งเดียว แปลว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูงหรือไม่?

A: ไม่จำเป็น การวัดอาจได้รับผลจากความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ คาเฟอีน หรือปัจจัยอื่น แพทย์จึงมักพิจารณาจากการวัดหลายครั้งและข้อมูลสุขภาพโดยรวม

Q: คนอายุน้อยเป็นความดันสูงได้ไหม?

A: ได้ แม้ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นตามอายุ แต่คนอายุน้อยก็สามารถมีความดันโลหิตสูงได้จากหลายปัจจัย

Q: ถ้าความดันกลับมาเป็นปกติแล้ว หยุดยาได้ไหม?

A: ไม่ควรหยุดยาเอง แม้ค่าความดันจะดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ก่อนปรับหรืองดยา

Q: ควรวัดความดันบ่อยแค่ไหน?

A: ความถี่ขึ้นอยู่กับระดับความดัน สุขภาพ และปัจจัยเสี่ยงของแต่ละบุคคล ผู้ที่มีความดันสูงหรืออยู่ระหว่างการรักษาควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์

รู้ค่าความดัน รู้ความเสี่ยง ดูแลตัวเองได้เร็วขึ้น

ความดันโลหิตสูงอาจไม่มีอาการ แต่สามารถส่งผลต่อหัวใจ สมอง ไต และหลอดเลือดในระยะยาวได้

การตรวจวัดความดันอย่างสม่ำเสมอ ควบคู่กับการรับประทานอาหารที่เหมาะสม ออกกำลังกาย ควบคุมน้ำหนัก และรับการตรวจสุขภาพตามความเหมาะสม เป็นส่วนสำคัญของการดูแลสุขภาพ

เพราะการรู้ความเสี่ยงตั้งแต่วันนี้ อาจช่วยให้เราป้องกันปัญหาสุขภาพในวันข้างหน้าได้