ไขมันในเลือดสูง ภัยเงียบที่ไม่ควรมองข้าม รู้เร็ว ป้องกันได้

“ไม่อ้วน ไม่เคยมีอาการ แล้วทำไมไขมันในเลือดถึงสูง?”

นี่เป็นคำถามที่หลายคนสงสัย เพราะภาวะไขมันในเลือดสูงมักไม่มีอาการเตือนที่ชัดเจน หลายคนจึงไม่รู้ว่าตัวเองมีระดับไขมันสูง จนกระทั่งตรวจสุขภาพหรือพบปัญหาเกี่ยวกับหัวใจและหลอดเลือด

แม้ไขมันจะเป็นสิ่งจำเป็นต่อร่างกาย แต่หากมีไขมันบางชนิดในเลือดสูงเกินไป โดยเฉพาะ LDL cholesterol อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการสะสมของคราบไขมันในผนังหลอดเลือด ซึ่งเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจและหลอดเลือด

ไขมันในเลือดมีอะไรบ้าง?

การตรวจระดับไขมันในเลือดโดยทั่วไปจะประเมินค่าหลัก ๆ เช่น

LDL-C
มักเรียกว่า “ไขมันไม่ดี” เนื่องจากระดับ LDL ที่สูงสามารถเพิ่มการสะสมของไขมันในผนังหลอดเลือด

HDL-C
มักเรียกว่า “ไขมันดี” มีบทบาทในการช่วยนำคอเลสเตอรอลบางส่วนกลับไปยังตับ

Triglycerides
เป็นไขมันอีกชนิดหนึ่งในเลือด หากมีระดับสูงอาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงภาวะอื่น ๆ

Total Cholesterol
เป็นค่าคอเลสเตอรอลรวมที่ใช้ประกอบการประเมินสุขภาพไขมันในเลือด

การแปลผลไม่ได้ดูเพียงค่าตัวเลขใดตัวเลขหนึ่ง แต่ควรพิจารณาร่วมกับอายุ โรคประจำตัว ประวัติครอบครัว และปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ

ทำไมคนผอมก็มีไขมันสูงได้?

หลายคนเข้าใจว่า “ไขมันในเลือดสูงต้องเกิดในคนอ้วนเท่านั้น” แต่ความจริงแล้ว คนรูปร่างผอมก็สามารถมีไขมันในเลือดสูงได้

ปัจจัยที่เกี่ยวข้องอาจมีทั้ง

• พันธุกรรมและประวัติครอบครัว

• รูปแบบการรับประทานอาหาร

• การไม่ค่อยออกกำลังกาย

• การสูบบุหรี่

• โรคบางชนิด เช่น เบาหวาน หรือโรคไทรอยด์บางประเภท

• ยาบางชนิด

• อายุที่เพิ่มขึ้น

ดังนั้น การดูจากรูปร่างภายนอกเพียงอย่างเดียวจึงไม่สามารถบอกได้ว่าระดับไขมันในเลือดอยู่ในเกณฑ์ปกติหรือไม่

ไขมันสูงเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจและหลอดเลือดอย่างไร?

เมื่อมี LDL cholesterol ในเลือดสูงเป็นเวลานาน ไขมันสามารถสะสมบริเวณผนังหลอดเลือดและเกิดเป็นคราบไขมันหรือ Plaque

เมื่อหลอดเลือดมีการตีบหรือแข็งตัวมากขึ้น การไหลเวียนของเลือดอาจผิดปกติ และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด เช่น

• โรคหลอดเลือดหัวใจ

• ภาวะหัวใจขาดเลือด

• โรคหลอดเลือดสมอง

• โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย

จึงไม่ควรรอให้มีอาการก่อนจึงเริ่มดูแลระดับไขมัน

จะรู้ได้อย่างไรว่าไขมันในเลือดสูง?

วิธีที่ใช้ประเมินระดับไขมัน คือ การตรวจเลือด

แพทย์จะพิจารณาผลตรวจร่วมกับปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ เพื่อประเมินความเสี่ยงโดยรวม และอาจแนะนำการปรับพฤติกรรมหรือการรักษาตามความเหมาะสม

สำหรับบางคน การปรับอาหารและออกกำลังกายอาจเป็นส่วนสำคัญของการดูแล แต่ในผู้ที่มีความเสี่ยงสูงหรือมีโรคบางชนิด แพทย์อาจพิจารณาการใช้ยาลดไขมันร่วมด้วย

ไม่ควรซื้อยาหรือหยุดยาเองโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์

5 วิธีช่วยดูแลระดับไขมันในเลือด

1. เลือกรับประทานอาหารให้เหมาะสม

ลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์สูง และเพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และแหล่งโปรตีนที่เหมาะสม

2. ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

การมีกิจกรรมทางกายอย่างเหมาะสมช่วยส่งเสริมสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด

3. ควบคุมน้ำหนัก

หากมีน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักอย่างเหมาะสมสามารถช่วยปรับปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพหลายด้าน

4. งดสูบบุหรี่

การสูบบุหรี่ส่งผลเสียต่อหลอดเลือดและเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด

5. ตรวจสุขภาพตามความเหมาะสม

การตรวจเลือดช่วยให้ทราบระดับไขมันและติดตามการเปลี่ยนแปลงได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงหรือมีประวัติครอบครัว

Q&A ไขข้อสงสัยเรื่องไขมันในเลือด

Q: ถ้าไม่มีอาการ แปลว่าไขมันไม่สูงใช่ไหม?

A: ไม่ใช่ ภาวะไขมันในเลือดสูงมักไม่มีอาการที่สังเกตได้ชัดเจน การตรวจเลือดจึงเป็นวิธีสำคัญในการประเมินระดับไขมัน

Q: คนผอมมีไขมันในเลือดสูงได้ไหม?

A: ได้ เพราะไขมันในเลือดได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัย ไม่ได้ขึ้นอยู่กับน้ำหนักตัวเพียงอย่างเดียว

Q: ถ้าไขมันสูง ต้องกินยาทุกคนหรือไม่?

A: ไม่จำเป็นทุกคน แพทย์จะประเมินจากระดับไขมัน ความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคประจำตัว และปัจจัยอื่น ๆ ก่อนพิจารณาแนวทางการรักษา

Q: ออกกำลังกายอย่างเดียวช่วยลดไขมันได้ไหม?

A: การออกกำลังกายมีประโยชน์ต่อสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดและช่วยควบคุมปัจจัยเสี่ยง แต่ผลต่อระดับไขมันแตกต่างกันในแต่ละบุคคล การดูแลควรทำร่วมกับการรับประทานอาหารที่เหมาะสมและแนวทางที่แพทย์แนะนำ

Q: ควรตรวจไขมันในเลือดเมื่อไหร่?

A: ความถี่ในการตรวจขึ้นอยู่กับอายุ สุขภาพ ปัจจัยเสี่ยง และประวัติการตรวจที่ผ่านมา สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

รู้ตัวเร็ว ดูแลได้เร็ว

ภาวะไขมันในเลือดสูงอาจไม่มีอาการ แต่สามารถส่งผลต่อสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาวได้

การตรวจสุขภาพอย่างเหมาะสม ร่วมกับการรับประทานอาหารที่ดี ออกกำลังกาย ควบคุมน้ำหนัก และหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เป็นส่วนสำคัญของการดูแลสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด

อย่ารอให้ร่างกายส่งสัญญาณเตือน เพราะการรู้ความเสี่ยงตั้งแต่วันนี้ อาจช่วยให้เราวางแผนดูแลสุขภาพได้เร็วขึ้น